Menu Zamknij

Zespół policystycznych jajników (PCOS)

belly-3186730_1920-min

Zespół policystycznych jajników (ang. polycystic ovary syndrome, PCOS), nazywany także zespołem wielotorbielowatych jajników, drobnotorbielkowatych jajników. PCOS może być dziedziczone, ponieważ ma podłoże genetyczne (1/2 kobiet w rodzinie tj. matek i sióstr może na nią cierpieć). Polega ona na zniszczeniu tkanki jajników, co jest spowodowane występowaniem niedojrzałych pęcherzyków Graffa, których rozwój został zatrzymany jeszcze przed uwolnieniem komórki jajowej. W takim narządzie nie dochodzi do powstania ciałka żółtego, a w miejscu zaniku licznych pęcherzyków tworzą się torbiele, które doskonale widać  podczas badania USG.

PCOS współtowarzyszą insulinooporność, hiperinsulinemia, wysokie stężenie androgenów oraz hormonu luteinizującego. Wszystkie te dolegliwości pobudzają jajniki do wzrostu dużej liczby małych i niedojrzałych pęcherzyków Graafa.

Objawy:
• Zaburzenia miesiączkowania
• Niepłodność
• Pojawienie się męskiego typu owłosienia oraz łysienia, trądzik i łojotok
• Występowanie otyłości brzusznej
• Pojawienie się ciemnych plam na skórze (najczęściej na karku oraz pod pachami);
• Bóle w obrębie miednicy

PCOS zwiększa ryzyko wystąpienia rozrostu endometrium i zespołu metabolicznego (nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2, zaburzenia w gospodarce lipidowej) – i tutaj bardzo istotna jest współpraca z dietetykiem.

LECZENIE ZESPOŁU POLICYSTYCZNYCH JAJNIKÓW

1. Farmakologia: stosowanie między innymi hormonalnych środków stymulujących owulację oraz leków zmniejszających wydzielanie lub działanie androgenów. W niektórych przypadkach konieczny jest zabieg chirurgiczny i resekcja części jajników.

2. Dietetyka:
• Redukcja masy ciała pod okiem specjalisty
• Prawidłowo zbilansowana i indywidualnie dobrana dieta
• Spadek masy ciała może dać nadzieję i możliwość zajścia w ciążę. Wiąże się to regularnymi konsultacjami u dietetyka
• Urozmaicenie posiłków, korzystania z produktów świeżych i sezonowych
• Zapewnienie wszystkich potrzebnych naszemu organizmowi składników: białko, węglowodany i tłuszcze, witaminy i minerały oraz błonnik i odpowiednia ilość płynów
• Spożywanie dużej ilości warzyw i owoców, zwłaszcza sezonowych.
• Produktów zawierających białko np. chudy nabiał, chude wędliny, chude mięso i ryby, jaja kurze lub przepiórcze.
• Ograniczenie spożycia soli, słodkich przekąsek, cukru, alkoholu
• Rezygnacja z tłustych przekąsek, produktów zawierających duże ilości tłuszczu zwierzęcego np. tłuste części mięsa wieprzowego lub wołowego, podroby, smalec.
• Włączenie do diety produktów bogatych w tłuszcze roślinne np. olej lniany, oliwa z oliwek, ziarna i orzechy, awokado.

Obecnie prowadzone są badania nad skutecznością stosowania diety bezglutenowej u osób z PCOS. Warto wykonać testy na nietolerancję pokarmową i kiedy jest to konieczne wprowadzić pewne ograniczenia w diecie lub rezygnację z produktów jakich nasz organizm nie toleruje.

Zwiększenie aktywności fizycznej – ważne by wcześniej skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą i dobrać odpowiedni zestaw ćwiczeń do własnego stanu zdrowia.

Co jeść i jaka dieta?
Najbardziej odpowiednią będzie dieta o niskim indeksie glikemicznym (IG)*. Jeżeli doskwiera Ci nadwaga lub otyłość, to dodatkowo powinna to być dieta redukcyjna.

Dlaczego dieta o niskim IG?
Ponieważ insulinooporność i PCOS idą bardzo często w parze. Jeżeli u kobiety zdiagnozowano jedną z tych dwóch przypadłości, należy zastosować diagnostykę drugiej.

PCOS i insulinooporność – jaki jest związek?
Jeżeli towarzyszy Ci nadwaga (BMI>25), która charakteryzuje się androidalnym rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej (typu „jabłko”, lokalizacja: brzuch) jest czynnikiem ryzyka insulinooporności i hiperinsulinemii. Otyłość trzewna (nadmiar tkanki tłuszczowej trzewnej, okołonarządowej) jest również czynnikiem ryzyka tych dwóch chorób.
Jeżeli towarzyszą Ci ciemne plamy na skórze – stwierdzone rogowacenie ciemne, to świadczy to o insulinooporności komórkowej. Skóra reaguje robiąc się cienka, hiperpigmentowana, zrogowaciała. Zazwyczaj te zmiany lokują się w okolicach pach, karku oraz pachwin.

PRODUKTY SZCZEGÓLNIE ZALECANE

• warzywa
• owoce (borówka, jagody, jeżyny, maliny, truskawki)
• szpinak, rukola, roszponka
• pełne ziarno (mąki z pełnego przemiału)
• kasze
• pieczywo żytnie na zakwasie bez ulepszaczy,
• tłuszcze – oliwę z oliwek do sałaty na zimno, awokado, olej kokosowy (mało smażymy)
• chude białko zwierzęce
• ryby
• skorupiaki
• jaja
• awokado
• oliwki
• orzechy i nasiona,
• mleko migdałowe i mleko kokosowe
• nabiał
• przyprawy przeciwzapalne (kurkuma, imbir, oregano, czarnuszka)
• cynamon

PRODUKTY, KTÓRYCH NALEŻY UNIKAĆ

Dieta w PCOS to dobór odpowiednich porcji i mogą znaleźć się pojedyncze produkty z wysokim indeksem glikemicznym*, bo w tym wszystkich chodzi o odpowiednie skomponowanie posiłków.

Unikamy:

• mąki pszennej oczyszczonej i jej przetworów
• słodyczy
• żywności przetworzonej
• konserwantów
• tłuszczów trans
• substancji słodzących naturalnych i sztucznych
• objadania się
• głodzenia i restrykcyjnych diet
• produktów z wysokim indeksem i ładunkiem glikemicznym
• ciastka, ciasta i słodycze zamień na: orzechy (włoskie, nerkowce, fistaszki) nie prażone i solone.
• słodzone soki, owoce w puszkach zamień na – owoce leśne  (uwaga na dużą ilość fruktozy)

*Indeks glikemiczny definiuje się jako pole pod krzywą glikemiczną po podaniu porcji produktu spożywczego zawierającego 50 g węglowodanów przyswajalnych w porównaniu z analogicznym polem po podaniu tej samej ilości węglowodanów z produktu standardowego (glukozy lub białego chleba). Niższa wartość indeksu glikemicznego oznacza niższy wzrost glikemii. Innym wskaźnikiem związanym z indeksem glikemicznym jest ładunek glikemiczny, który jest iloczynem indeksu glikemicznego oraz zawartości węglowodanów w porcji produktu.

Anna Ciulkin